Project Ternaaien, België

4de sluis van Ternaaien

Samen ons doel bereiken

BESIX bouwde de vierde sluis van Ternaaien, die het Albertkanaal verbindt met de rivier de Maas en zich bevindt op de grens tussen België en Nederland. De enorme sluis is 225 m lang, 25 m breed en heeft een hoogteverschil van 14 m. Het gaat hier om de grootste civiele werken in Wallonië in de laatste tien jaar.

High-tech symbiosis

De Maas, stroomopwaarts van het sluizencomplex, stroomt in het Albertkanaal via de stuw van Monsin. Het waterniveau verlagen alleen volstond niet: een verschil in waterniveau zou problemen veroorzaken voor de scheepvaart op het Albertkanaal en een gevaar vormen voor het waterleven in de rivier, vooral in de zomer als de waterstand laag is. Daarom was het belangrijk dat het waterniveau te allen tijde correct kon worden aangestuurd. Elk van de acht pompen weegt circa tien ton en samen hebben ze een vermogen van 4.500 kW. In totaal kon men tot 61.200 m³ per uur verpompen van de Maas naar het Albertkanaal. Bij de pompen komt een geavanceerde elektriciteitscentrale die in omgekeerde richting gebruik maakt van het verschil in waterniveau: overtollig water kan nu nuttig worden aangewend. Bij langdurige regenval wordt het stromende water opgevangen in vijf krachtige turbines die in totaal 2,3 MW aan groene energie kunnen opwekken. Dat is een grote hoeveelheid duurzame stroom.

Een overgangsritueel

Dankzij deze sluis werd de zogenoemde ‘bottleneck van Ternaaien', die al lang de binnenlandse scheepvaart in de Maas-Rijn Euregio hinderde, verwijderd. In tegenstelling tot zijn kleinere buren, die worden gebruikt voor recreatieboten en lichte commerciële schepen, is de vierde sluis de verplichte oversteekplaats tussen de Belgisch-Franse waterwegen en de scheepvaartroutes naar het Europese achterland. De sluis is daarmee een belangrijke draaischijf voor internationaal containertransport tot 9.000 t (het equivalent van 430 vrachtwagens). Op 13 november 2015 werd de vierde sluis officieel geopend door Koning Filip I van België.

De werken

De sluis zelf bestaat uit een verstevigde funderingsplaat en 3 m dikke betonnen muren, indrukwekkende evenwijdig gelegen aquaducten (met secties van 6 x 6 m) en een afwateringssysteem dat zich uitstrekt over het hele complex. Naast de nodige afbraak-, hei- en herontwikkelingswerken op en rond de bouwplaats, bouwde BESIX eveneens een pompstation en een geavanceerde waterkrachtcentrale, een 200 m lange brug over het kanaal, een controlecentrum en meerdere kilometers kademuren en wegen.

Een geïnspireerd idee

Het team installeerde ter plaatse een betoncentrale en kocht cement aan bij een leverancier in de buurt om de ecologische voetafdruk van het project te verkleinen. Het meest geïnspireerde idee op het gebied van MVO was echter de goed doordachte beslissing om het grind dat tijdens de enorme uitgravingswerken (1,3 miljoen m³) uit de Maas werd gehaald, opnieuw te gebruiken als aggregaat voor het beton van de sluizen. Logistiek was het een tour de force om de stortings- en andere werken op elkaar af te stemmen. Maar het team speelde het klaar en stortte niet minder dan 200.000 m³ beton met gerecycleerd grind. Dit idee bespaarde 55.000 ton aan CO2-emissies!

Met de stroom mee

BESIX slaagde er ook in om de grote impact van het project op de verkeersstroom op het water en op de omliggende wegen te verzachten. De grootste uitdaging was echter de plaatsing van de nieuwe, opvallende brug over het kanaal zonder daarbij de bouwwerken aan de sluis al te veel te hinderen. In januari 2013 werd de metalen structuur van 1.000 t geïnstalleerd voor het brugdek met twee mobiele bekistingen, en werd de nodige infrastructuur voorzien voor de oplevering van de nieuwe brug tegen Kerst 2013. Ondertussen moesten de bouwwerken eronder nog twee jaar kunnen doorgaan.

Een milieuvriendelijk project

Het project bevindt zich in het midden van een beschermd Natura 2000-gebied van 2.000 hectare, en dus was uiterste voorzichtigheid geboden met het oog op de lokale fauna (van vogels tot mosselen) en flora (zeldzame orchideeën en volgens het seizoen gekapte bomen). BESIX hield zich niet alleen aan de strikte milieurichtlijnen, maar legde ook nieuwe broedgebieden en natuurlijke oevers aan langs het dorp Ternaaien om de impact van het project op de lokale fauna en flora te compenseren. Het zoveelste succes op het vlak van MVO.

Enkele honderden arbeiders en ingenieurs voelden zich bijna vijf jaar lang kind aan huis in Ternaaien. Verschillende onderaannemers, veel nationaliteiten en ontelbare experts. Zo’n groot project plannen en organiseren is geen makkelijke taak. Maar we brachten het tot een goed einde, en iedereen kan trots zijn op het resultaat.

Patrick Delperdange
Senior Operations Manager bij BESIX


Projectinformatie

Projectnaam

4de sluis van Ternaaien

Categorie

Sluizen, Pompstations & waterkrachtencentrales (Turbines)

Contracttype

Design & Build

Locatie

Ternaaien, België

Stakeholder(s)

BESIX

Opdrachtgever

Sofico

Bouwperiode

2011 - 2016

Totale waarde

€ 110 miljoen

Capaciteit

Dankzij de nieuwe sluis kunnen er nu containerschepen van 9.000 t op het Albertkanaal

Grootte

225 x 25 m

Gelijkaardige projecten